Qaraciyər piylənməsi
Qaraciyər hüceyrələrində yağın toplanmasıdır. Əvvəllər «qeyri-alkoqol yağlı qaraciyər xəstəliyi» (NAFLD) adlanırdı; 2023-cü ildən beynəlxalq ədəbiyyatda «metabolik disfunksiya ilə əlaqəli steatotik qaraciyər xəstəliyi» (MASLD) adı işlədilir. Piylənmə, insulin rezistentliyi, 2-ci tip diabet və yüksək triqliseridlərlə sıx bağlıdır. Fruktozalı içkilər və sadə şəkərlərin çox istehlakı da rol oynayır. Əsas müalicə çəki itkisi və metabolik risk faktorlarına nəzarətdir.
Viral hepatitlər
Hepatit A və E adətən çirklənmiş qida və su ilə yoluxur. Hepatit B və C qan, cinsi əlaqə və anadan uşağa ötürülə bilər. B və C xroniki gedişli olub sirroza və qaraciyər xərçənginə səbəb ola bilər. Hepatit B-yə qarşı peyvənd var. Hepatit C bu gün müasir antiviral dərmanlarla müalicə olunur. Vaxtında aşkarlandıqda hepatitin ağırlaşmalarının qarşısını almaq mümkündür.
Gilbert sindromu
İrsi, zərərsiz vəziyyətdir. Dolayı bilirubin yüngül yüksəlir, aclıq, yuxusuzluq, stress və infeksiya zamanı gözlərdə yüngül saralma ola bilər. Adətən müalicə tələb etmir, amma diaqnozdan əvvəl digər qaraciyər və qan xəstəlikləri istisna olunmalıdır.
Qaraciyərin dəridəki əlamətləri
Sarılıq, qaşınma, «damar ulduzcuqları», ovucların qızarması kimi əlamətlər qaraciyər xəstəliyinin xəbərçisi ola bilər. Belə əlamətlər olduqda həkim müayinəsi lazımdır.
Öd kisəsi və mədəaltı vəzi
Öd kisəsi daşları yağlı yeməkdən sonra sağ qabırğaaltı ağrı ilə özünü göstərə bilər. Kəskin pankreatit isə qarnın yuxarı hissəsində kürəyə yayılan şiddətli ağrı və qusma ilə gedir və təcili müalicə tələb edir.
Diaqnostika Ümumi məlumat
ALT, AST, GGT, qələvi fosfataza, bilirubin, albumin, INR; hepatit markerləri (HBsAg, anti-HCV və s.); amilaza və lipaza; qarın boşluğunun USM-i (radioloq aparır), lazım olduqda elastoqrafiya və digər müayinələr.
Dr. Günay Süleymanlının bu sahədəki təsdiqlənmiş fəaliyyəti
- Kataloq profilində «Qaraciyər xəstəlikləri», «Öd kisəsi xəstəlikləri», «Mədəaltı vəzi xəstəlikləri» və «Mədəaltı vəzi və öd kisəsi xəstəlikləri» maraq sahəsi kimi göstərilib. Universal Hospitalın elanında mədəaltı vəzi və qaraciyər xəstəlikləri həkimin müayinə və müalicə istiqamətləri arasındadır.
- Universal Hospitalın Ümumdünya Hepatit Günü videosunda hepatitin növləri, yoluxma yolları, risk faktorları, qorunma və erkən diaqnostika haqqında danışıb.
- Paylaşımları: qaraciyərin dəridəki 6 əlaməti, Gilbert sindromu, şəkər və qaraciyər piylənməsi; «Qaraciyər yağlanması» videosu (YouTube, 13.09.2026).
Həkimin bu mövzuda videosu
Suallar
Qaraciyər piylənməsi geri dönə bilərmi?
Erkən mərhələdə çəki itkisi və metabolik risklərə nəzarətlə piylənmə azala bilər. İzləmə lazımdır.
Gilbert sindromu təhlükəlidirmi?
Adətən yox. Bu, zərərsiz irsi vəziyyətdir, amma diaqnozu həkim digər səbəbləri istisna edərək qoyur.
Hepatit B və C üçün kim yoxlanmalıdır?
Qan köçürmə, cərrahi və ya stomatoloji müdaxilə keçirənlər, ailəsində hepatit olanlar, hamilələr və risk qruplarındakı şəxslər. Yoxlanma planını həkim müəyyən edir.