Ailəvi Aralıq dənizi qızdırması (FMF)
İrsi autoinflamator xəstəlikdir. Şərqi Aralıq dənizi və Qafqaz regionunun xalqları arasında daha tez-tez rast gəlinir. Təkrarlanan və səbəbsiz qızdırma, qarın və ya sinə ağrısı, oynaq şişkinliyi və ağrısı ilə özünü göstərir. Ailədə oxşar şikayətlərin olması diaqnoz üçün vacibdir. Tutmalar adətən 12–72 saat çəkir. Müalicə olunmadıqda amiloidoz kimi ağırlaşmalar yarana bilər. Diaqnoz klinik əlamətlərə və lazım olduqda genetik testə əsaslanır; müalicəni həkim təyin edir.
Fibromialgiya
Bədəndə yayılmış xroniki əzələ-skelet ağrısı, yorğunluq, yuxu pozğunluğu, diqqət və yaddaş çətinlikləri ilə gedən sindromdur. Rutin qan analizləri və rentgen adətən normal olur. Ona görə xəstələr çox vaxt şikayətlərini ətrafdakılara anlada bilmir və fibromialgiya «görünməz xəstəlik» adlanır. Diaqnoz klinik meyarlara əsaslanır. Müalicədə müntəzəm fiziki aktivlik, yuxunun tənzimlənməsi, psixoterapevtik yanaşmalar və bəzi dərmanlar istifadə olunur.
Düyünlü eritema
Dərialtı piy toxumasının iltihabıdır. Adətən baldırların ön səthində ağrılı, qırmızı, bir neçə santimetrlik düyünlərlə özünü göstərir. Qızdırma və halsızlıq da ola bilər. Çox vaxt başqa bir vəziyyətin əlamətidir: streptokok boğaz infeksiyası, vərəm, sarkoidoz, iltihabi bağırsaq xəstəlikləri, Behçet xəstəliyi, bəzi dərmanlar və hamiləlik. Düyünlər adətən bir neçə həftəyə keçir, amma səbəb mütləq araşdırılmalıdır.
Autoimmun sistem xəstəlikləri
Sistem qırmızı qurd eşənəyi (SQE), sistem sklerozu və iltihabi miopatiyalar (polimiozit, dermatomiozit) kimi xəstəliklər birdən çox orqanı zədələyə bilər. Bu xəstəliklərin diaqnostika və müalicəsini adətən revmatoloq aparır. Terapevt şübhəli halları tanıyır və yönləndirir.
Diaqnostika Ümumi məlumat
Ümumi qan analizi, iltihab göstəriciləri (EÇS, CRP), böyrək və qaraciyər funksiyası, sidik analizi; göstərişə görə autoantitellər (ANA və s.), CK (əzələ fermenti), genetik testlər və görüntüləmə.
Dr. Günay Süleymanlının bu sahədəki təsdiqlənmiş fəaliyyəti
- Kataloq profilində «Revmatoloji xəstəliklər» və «Qızdırma ilə müşayiət olunan xəstəliklər» göstərilib. Universal Hospitalın profilində revmatoloji xəstəliklərin diaqnostika və müalicəsi qeyd olunub.
- Uzmanlıq tezisi: Çukurova Universitetində revmatologiya bölməsində izlənən inflamatuvar kas xəstəliyi olan pasiyentlərdə bədxassəli şişlərin retrospektiv təhlili (2024).
- Elmi iş: sistem sklerozu və SQE üst-üstə düşmə sindromunda böyrək böhranı halı.
- Adana «Romatolojide Güncelleme» simpoziumunda iştirak (2022).
- Azərbaycan Daxili Xəstəliklər Dərnəyinin 2-ci Milli Konqresinin revmatologiya panelində «Osteoartritlərə terapevt yanaşması» mövzusunda məruzə (09.04.2026).
- Paylaşımları: FMF, fibromialgiya, düyünlü eritema.
Suallar
Təkrarlanan qızdırma və qarın ağrısı FMF ola bilərmi?
Ola bilər, xüsusən ailədə oxşar şikayətlər varsa. Diaqnozu həkim müayinə və analizlərlə qoyur.
Fibromialgiyada analizlər niyə normal çıxır?
Fibromialgiya iltihabi və ya struktur xəstəlik deyil; ağrının qavranılmasının dəyişməsi ilə bağlıdır. Ona görə rutin testlər adətən normal olur.
Ayaqlarda ağrılı qırmızı düyünlər nədən olur?
Düyünlü eritema ola bilər. O, çox vaxt başqa bir xəstəliyin əlamətidir və səbəbin araşdırılması lazımdır.